هفت سین

نوروز بزرگترين جشن ملى ايرانيان سابقه اى هزاران ساله دارد. از گذشته هاى دور آريايى هاى ساكن در فلات ايران روز اول سال و آغاز بهار را به برگزارى مراسم ويژه و توأم با سرور و شادمانى اختصاص مى دادند. برخى پژوهشگران ، ريشه تاريخى اين جشن را به (جمشيد پيشدادى)نسبت مى دهند و نوروز را (نوروز جمشيدى) مى خوانند.
اين گروه معتقدند كه جمشيدشاه بعداز يك سلسله اصلاحات اجتماعى بر تخت زرين نشست و فاصله بين دماوند تا بابل را در يك روز پيمود و آن روز (روز هرمزد) از فروردين ماه بود. چون مردم اين شگفتى از وى بديدند جشن گرفتند و آن روز را (نوروز) خواندند. اما عاملى كه (نوروز) را از ديگر جشن هاى ايران باستان جدا كرد و باعث ماندگارى آن تا امروز شد، (فلسفه وجودى نوروز) است: زايش و نوشدنى كه همزمان با سال جديد در طبيعت هم ديده مى شود.
در آيينهاى باستانى ايران براى هر جشن «خوانى» گسترده مىشد كه داراى انواع خوراكىها بود. خوان نوروزى «هفت سين» نام داشت و مىبايست از بقيه خوانها رنگين تر باشد.
اين سفره مــعــمـولاً چـندســاعــت مانــده به زمان تـــحويل ســـــال نو آمـــاده بود و بر صفحه اى بلندتر از سطح زمين چيده مى شد. همچنين ميزدپان (MAYZADPAN) به منظور پخش كردن خوراكىها در كنار سفره گماشته مىشد. اين خوان نوروزى برپايه عدد مقدس هفت بنا شده بود.
تقدس عدد هفت از آيين مهر يا ميتراست و به سالهاى دور باز مى گردد. در اين آيين هفت مرحله وجود داشت براى اينكه انسان به مقام عالى و آسمانى برسد. پس عدد هفت از پيش از زرتشت براى انسان عزيز بوده و در آيين هاى مختلف و به نمادهاى گوناگون ديده مى شود، مانند هفت آسمان، هفت دريا، هفت گياه و....
-
زرتشت زمین را دارای 7 بخش میدانست .
-
7 شادی وجود دارد.
-
آرامگاهِ کوروش بزرگ 7 پله دارد.
-
از تجزیه نور خورشید 7 رنگ حاصل می شود.
-
دوره کودکی 7 سال طول می کشد.
-
عجایب هفتگانه.
-
7 آتشکده زرتشت: آذرنوش، آذرمهر، آذرآبادگان، آذرتشت، آذرخرداد…...
-
7 پله ومرامِ اعتقادی برای رسیدن به عرفان زرتشتی وجود دارند: کلاغ، میهمان، سرباز، شیر، پارسی، خورشید، پیر(پدر)، که شیر وخورشید نمادِ پرچمِ ایرانیان شد.
-
در انجیل آمده که عیسی مسیح 7 خوراک پسندیده داشت: نمک، سرکه، نان، تره، ماهی، روغن، عسل یا انگبین.
-
در انجیلِ یوهنا آمده است که یوهنا 7 روح، 7 خورشید، 7 چهره، 7 گوسفندِ 7 شاخ و 7 سر و7 چشم را همراه با 7 فرشته در خواب دید.
-
ادونتیست و بعضی دیگر فرقه های مسیحیت، 7 ژانویه را تولد اصلیِ عیسی مسیح میدانند.
-
در مسیحیت 7 نوع نیایش، 7 گناه، 7 توبه، 7 اندوهو ...
-
به روایتِی هفت سین، نشانه هفت دانه گیاهی است که میتوان با آن سبزه نوروز را تهیه کرد: جو، ماش، عدس، ارزن، لوبیا، نخود و ...
در اصل 7 سین، به معنای هفت سپندان(فرشته) میباشد، که 6 تای آن الگوی 6 ابر فرشته در آیینِ زرتشتی میباشند و هفتمین اهورا مزدا میباشد، که بر آن اساس نامِ ماههای ایرانی نیز انتخاب شده اند:
-
اهورامزدا(سیر)و به معناى سرور دانا.
-
اردیبهشت(سبزه) به معنای پاكى وراستى.
-
خرداد(سنجد) به معنای رسايى و كمال.
-
امرداد(سرکه)= انگور آماده سرکه شدن است و به معنای نگهبان گياهان.
-
شهریور(سمنو)= که از جوانه گندم درست میشود و به معنای شهريارى آرزو شده با كشور جاودانى.
-
بهمن یا هومن(سماق= سماک) و به معنای انديشه نيك.
-
اسفند یا اسپندارمزد(سیب) و به معنای عشق و پارسايى.
وجود چیزهای دیگری که نامشان با سین شروع میشوند سماور، سکه،… و یا چیزهایی که با سین شروع نمیشوند ماهی، آیینه و شمعدان، ….برای تزئین اشکالی ندارد ولی به هیچ وجه نمیتواند هفت سینِ اصلی را که نشانه هفت سپندار(فرشته) است، جایگزین کند.
اما در بسيارى از منابع تاريخى آمده است كه «هفت سين» نخست «هفت شين» بوده و بعدها به اين نام تغيير يافته است.
شمع، شراب ، شيرينى ، شهد (عسل) ، شمشاد، شربت و شقايق يا شاخه نبات، اجزاى تشكيل دهنده سفره هفت شين بودند. برخى ديگر به وجود «هفت چين» در ايران پيش از اسلام اعتقاد دارند. سخنران جامعه زرتشتى در اين باره مى گويد: «در زمان هخامنشيان در نوروز به روى هفت ظرف چينى غذا مىگذاشتند كه به آن هفت چين يا هفت چيدنى مى گفتند.
بعدها در زمان ساسانيان هفت شين رسم متداول مردم ايران شد و شمشاد در كنار بقيه شين هاى نوروزى، به نشانه سبزى و جاودانگى برسر سفره قرارگرفت. بعد از سقوط ساسانيان وقتى كه مردم ايران اسلام را پذيرفتند، سعى كردند كه سنتها و آيينهاى باستانى خود را هم حفظ كنند.
به همين دليل، چون در دين اسلام (شراب) حرام اعلام شده بود، آنها، خواهر و همزاد شراب را كه (سركه) مى شد انتخاب كردند و اينگونه شين به سين تغيير پيداكرد.
البته در اينباره تعابير مختلفى وجوددارد. چنانچه در كتاب فرورى آمده است: كه در روزگار ساسانيان، قابهاى زيباى منقوش و گرانبها از جنس كانولين، از چين به ايران وارد مىشد. يكى از كالاهاى مهم بازرگانى چين و ايران همين ظرفهايى بود كه بعدها به نام كشورى كه از آن آمده بودند «چينى» نام گذارى شد و به گويشى ديگر به شكل سينى و به صورت معرب «سينى» در ايران رواج يافتند. به هرروى خوراكىهاى خاصى بر سفره هفت سين مىنشينند كه عبارتند از: سيب، سركه، سمنو، سماق، سير، سنجد و سبزى (سبزه) .
خوراكى هايى كه به نيت هاى گوناگون انتخاب شده اند:
-
سمنو: نماد زايش و بارورى گياهان است و از جوانه هاى تازه رسيده گندم تهيه مى شود.
-
سيب: هم نماد بارورى است و زايش. درگذشته سيب را درخم هاى ويژه اى نگهدارى مى كردند و قبل از نوروز به همديگر هديه مى دادند.مى گويند كه سيب با زايش هم نسبت دارد، بدين صورت كه اغلب درويشى سيبى را از وسط نصف مى كرد و نيمى از آن را به زن و نيم ديگر را به شوهر مى داد و به اين ترتيب مرد از عقيم بودن و زن از نازايى رها مى شد.
-
سنجد: نماد عشق و دلباختگى است و از مقدمات اصلى تولدو زايندگى. عده اى عقيده دارند كه بوى برگ و شكوفه درخت سنجد محرك عشق است.
-
سبزه: نماد شادابى و سرسبزى و نشانگر زندگى بشر و پيوند او با طبيعت است.
درگذشته سبزه ها را به تعداد هفت يا دوازده كه شمار مقدس برج هاست در قاب هاى گرانبها سبز مى كردند. در دوران باستان دركاخ پادشاهان ۲۰ روز پيش ازنوروز دوازده ستون را از خشت خام برمى آوردند و بر هريك از آنها يكى از غلات را مى كاشتند و خوب روييدن هريك را به فال نيك مى گرفتند و برآن بودند كه آن دانه درآن سال پربار خواهدبود. در روز ششم فروردين آنها را مى چيدند و به نشانه بركت و بارورى در تالارها پخش مى كردند.
-
سماق و سير نماد چاشنى و محرك شادى در زندگى به شمار مى روند. اما غير از اين گياهان و ميوه هاى سفره نشين، خوان نوروزى اجزاى ديگرى هم داشته است: دراين ميان « تخم مرغ» نماد زايش و آفرينش است و نشانه اى از نطفه و نژاد. «آينه» نماد روشنايى است و حتماً بايد در بالاى سفره جاى بگيرد. «آب و ماهى» نشانه بركت در زندگى هستند. ماهى به عنوان نشانه اسفندماه بر سفره گذاشته مى شود.
-
سكه به نيت بركت و درآمد زياد انتخاب شده است.
شاخه هاى سرو، دانه هاى انار، گل بيدمشك، شير نارنج، نان و پنير، شمعدان و... را هم مى توان جزو اجزاى ديگر سفره هفت سين دانست. «كتاب مقدس» هم يكى از پايه هاى اصلى خوان نوروزى است و براساس آن هرخانواده اى به تناسب مذهب خود، كتاب مقدسى را كه قبول دارد بر سفره مى گذارد.
چنانچه مسلمانان قرآن، زرتشتيان اوستا و كليميان تورات را بر بالاى سفرههايشان جاى مىدهند. بر سر سفره زرتشتيان دركنار اسپند و سنجد، « آويشن» هم ديده مى شود كه به گفته موبد فيروزگرى خاصيت ضدعفونى كننده و دارويى دارد و به نيت سلامتى و بيشتر به حالت تبريك بر سر سفره گذاشته مى شود.
سال نو مبارک
خداوند پس از سرشتن انسان از گل از روح حیات خود بر او دمید و همراه با آن بسیاری از صفات عالی خود از جمله عشق ، محبت ، شادی ، بخشش ، وفاداری و... را به انسان بخشید تا انسان از زندگی بر روی زمین شاد و خوشحال باشد و معنای اصلی زندگی را درک کند که برای چه خلق شده و انسان هم از زندگی بر روی زمین مثل خود او لذت ببرد . ولی با گذشت زمان انسان معنای حقیقی زندگی را گم کرد و در سیاهی گم شد .
ولی هنوز هم دیر نیست . همانطور که زمین هر دوازده ماه یک بار تولد میابد انسان هم می تواند دوباره متولد شود . پس راه برگشتی هست.
بیایید با یک لبخند آغاز کنیم . سبزه امسال عید را در دلامون بکاریم پر از بذر محبت از وجود خداوند .
بیایید یاد بگیریم که ببخشیم و محبت کنیم . عشق بورزیم و عاشق باشیم و با او زندگی کنیم .
خداوند می خواست با آفرینش انسان همانطور که خود از خلقت زمین لذت مبرد و شاد هست انسان هم شاد باشد پس بیایید شادی کنیم تا شادی او با ما کامل گردد.
بیایید همه باهم سال نو را به خدای گل و مهربونمون تبریک بگیم و به او بگیم که در او شاد و خوشحالیم و با تولد دوباره خود پدر را شاد کنیم .
پدر گل و مهربونم که به من شادی عشق بخشیدی و راه رسم محبت را به من آموختی با همه وجودم می گم دوست دارم ، عاشقتم ( مخلصتم ، نوکرتم ) سال نو مبارک .
همینطور سال نو را به همه ی عاشقای دنیا (چون در او یکی هستیم ) تبریک می گم.

سال نو مبارک